439 lat temu wojska Habsburga zatrzymały się w Będzinie

Pod murami będzińskiego zamku zatrzymała się historia większa niż sam przemarsz kilku tysięcy żołnierzy. W 1587 roku o polską koronę rywalizowali Zygmunt Waza i Maksymilian Habsburg, a droga tego drugiego prowadziła przez Będzin.

• 439. rocznica przemarszu wojsk arcyksięcia Maksymiliana Habsburga przez Będzin przypomina o walce o koronę
• Zamek pamięta opowieść, której nie potwierdza kronika
• Kamień na zamku prowadzi do finału konfliktu między Krakowem i Wiedniem

439. rocznica przemarszu wojsk arcyksięcia Maksymiliana Habsburga przez Będzin przypomina o walce o koronę

Po podwójnej elekcji podczas sejmu w Warszawie sytuacja w Polsce zrobiła się wyjątkowo napięta. Jedna część szlachty poparła Zygmunta Wazę, druga wskazała Maksymiliana Habsburga. Arcyksiążę Austrii przyjął tytuł króla Polski i wielkiego księcia Litwy 27 września 1587 roku w Ołomuńcu.

Od tej chwili obaj rywale ruszyli w stronę Krakowa, gdzie miał rozstrzygnąć się ich wyścig do korony. Maksymilian prowadził wojsko liczące około 6000 ludzi. 6 października 1587 roku jego oddziały przeszły przez Będzin, a sam arcyksiążę zatrzymał się tu na nocleg. 🏰

Mieszczanie mieli zostać wezwani do złożenia przysięgi. W miejscowej tradycji przez lata opowiadano także o zbrojnym oporze mieszkańców i ostrzale wojsk Habsburga z zamku. Ta efektowna historia nie znajduje jednak potwierdzenia w źródłach z epoki.

Zamek pamięta opowieść, której nie potwierdza kronika

Relacja Jana Zamoyskiego nie wspomina o walce w Będzinie. Pierwsze starcie odnotowuje dopiero pod Rabsztynem, dlatego opowieść o ostrzale z zamku trzeba traktować jako element lokalnej tradycji, a nie pewny fakt historyczny.

Losy wojny o polską koronę rozstrzygnęły się ostatecznie na korzyść Zygmunta III Wazy w 1588 roku. Niedługo później właśnie w Będzinie i pobliskim Bytomiu rozpoczęły się rozmowy, które pomogły zakończyć konflikt między Krakowem a Wiedniem.

Kamień na zamku prowadzi do finału konfliktu między Krakowem i Wiedniem

8 i 9 marca 1589 roku podpisano traktat bytomsko-będziński, będący ważnym punktem zwrotnym w relacjach obu stron. To właśnie dlatego wydarzenia związane z przemarszem wojsk Maksymiliana mają dla Będzina znaczenie wykraczające poza jedną noc spędzoną przez arcyksięcia w mieście.

Na zachodniej ścianie mieszkalnej części zamku zachował się kamień w kształcie tarczy z datą 1588. Możliwe, że upamiętniał wydarzenia wojny o koronę polską. Jego kopia znajduje się nad oknami tej części zamku. 🛡️

Dziś ten niepozorny element zamkowej architektury przypomina, że Będzin nie był wyłącznie punktem na trasie przemarszu. W jego murach i najbliższej okolicy splatały się interesy polskiej szlachty, Habsburgów, Krakowa i Wiednia.

na podstawie: Muzeum Zagłębia Będzin.