27 stycznia w Będzinie - pamięć o ofiarach Holocaustu i śladach wyzwolenia miasta

Muzeum Zagłębia w Będzinie przypomina o dniu, który łączy odległe pola śmierci z lokalnymi ulicami wspomnień. W sercu miasta wraca pamięć o ofiarach Holocaustu i o tym, jak w styczniu 1945 roku Będzin odzyskiwał wolność po okupacji hitlerowskiej 🕯️🏙️.

• Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu pokazuje wymiar tragedii z 27 stycznia 1945 roku
• Wojska radzieckie i ofensywa styczniowa przyniosły wyzwolenie Zagłębia Dąbrowskiego
• W mieście zostają pamięć i materialne znaki historii - gdzie je znaleźć i co one mówią

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu pokazuje wymiar tragedii z 27 stycznia 1945 roku

W skali Europy za datę symbolicznego końca jednej z największych zbrodni XX wieku przyjęto 27 stycznia 1945 - dzień, gdy wojska radzieckie wkroczyły na teren niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Kompleks był częściowo opuszczony i zniszczony; Niemcy wysadzili krematoria i magazyny, przygotowując ewakuację. Wyzwolenia doczekało około 7,5 tys. osób, podczas gdy w ramach ewakuacji zmuszono do wymarszu około 56 tys. więźniów. Szacuje się, że w obozie życie straciło około 1,1 mln ludzi — wśród nich byli także mieszkańcy przedwojennego Będzina 📜.

Wojska radzieckie i ofensywa styczniowa przyniosły wyzwolenie Zagłębia Dąbrowskiego

Operacja, która przesunęła front ku zachodowi, zaczęła się wcześniej — od 12 stycznia 1945 ruszyła ofensywa znana jako operacja wiślańsko-odrzańska. W trzeciej dekadzie stycznia żołnierze 1 Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa wkroczyli na teren Zagłębia Dąbrowskiego. W nocy 27 stycznia o godz. 2 rozpoczął się atak 80 Dywizji Strzeleckiej pułkownika Dymitra Kuzmina przeciwko niemieckim pozycjom w Gołonogu. Do godz. 5 rano hitlerowcy zostali zmuszeni do odwrotu, a w kolejnych godzinach opanowano zarówno Dąbrowę Górniczą, jak i Będzin ⚔️.

Po wkroczeniu wojsk rosyjskich w mieście działała komendantura wojenna kierowana przez majora Połowkina. Po przekazaniu administracji polskim władzom, 4 lutego pierwszym powojennym prezydentem miasta został mianowany Roman Nowak. Te daty i wydarzenia tworzą lokalny kontekst pamięci, który łączy globalny wymiar tragedii z codziennością mieszkańców.

W mieście zostają pamięć i materialne znaki historii - gdzie je znaleźć i co one mówią

W Będzinie pamięć o tych wydarzeniach ma konkretne miejsca. Na Placu Kardynała Lustigera stoi głaz upamiętniający żołnierzy walczących o wolność Będzina i okolic w latach 1939-1945 — prosty znak, który łączy historię bitew z pamięcią o ofiarach eksterminacji. Muzealne i miejskie przypomnienia scalają te dwa wymiary: zagładę ludności żydowskiej w obozach oraz dramatyczne, lokalne zmagania o wyzwolenie miasta 🕯️.

Dla mieszkańca Będzina dzień 27 stycznia ma więc podwójne znaczenie - jest chwilą zadumy nad ofiarami Holocaustu i momentem, gdy można spojrzeć na historię miasta przez pryzmat przełomowych działań wojennych. To data, która łączy Europę i lokalny krajobraz pamięci, przypominając, że historia globalna i lokalna splatają się w przestrzeni miejskiej.

(Emotikony użyte z umiarem: 🕯️📜⚔️🏙️)

na podstawie: Muzeum Zagłębia Będzin.